Đạo Đức Nha Khoa

1. Ba nguyên tắc đạo đức chính trong điều lệ là gì?

1. Từ tâm: đối xử tốt hoặc làm tốt công việc.

2. Tính độc lập: tôn trọng quyền tự do quyết định cho chính bản thân bệnh nhân.

3. Công lý: tính công bằng và bình đẳng

2. Từ tâm trong điều trị nha khoa là gì?

Bác sĩ nha khoa có bổn phận phải:

1. Phục vụ với chất lượng tốt nhất có thể. Điều này có nghĩa là phải trau dồi nghiệp vụ, nâng cao kiến thức và phát triển nghề nghiệp.

2. Giữ gìn cho răng lành mạnh, trừ khi sự giữ gìn răng này gây thương tổn đến sự lành mạnh của những răng khác.

3. Tham gia vào các sinh hoạt, lĩnh vực có liên quan đến pháp y hay y tế công cộng.

3. Nguyên tắc tôn trọng tự do của bệnh nhân là thế nào?

Nguyên tắc này yêu cầu phải tôn trọng ; quyền của bệnh nhân trong việc giữ bí mật riêng, bảo đảm sự ưng thuận tự giác của bệnh nhân trong các công việc chuẩn đoán và điều trị, và phải trung thực với bệnh nhân. Bác sĩ nha khoa nên giải thích rõ với bệnh nhân để cho họ có thể tự quyết định về việc chăm sóc sức khỏe cho họ. Bác sĩ nha khoa có trách nhiệm phải cung câp đầy đủ các dịch vụ mà bệnh nhân đã hợp đồng.

4. Nguyên tắc công lý là gì?

Cá nhân người bác sĩ nha khoa nói riêng, và toàn bộ ngành nha nói chung, bắt buộc phải công bằng và bình đẳng trong công at1c điều trị. Sự tự chế là một trong những nguyên lý đầu tiên trong bổn phận này, cũng như việc phải có trách nhiệm chú ý đến bất kỳ sự bất công nào trong cộng đồng về việc phân bố các tiềm năng của xã hội, để cung cấp những dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân.

5. Tham khảo các nguyên tắc đạo đức nói trên, áp dụng để lấy quyết định trong các trường hợp sau đây:

1. Một bệnh nhân 29 tuổi với vệ sinh răng miệng rất kém và sâu răng nhiều, yêu cầu nha sĩ nhổ và làm răng giả toàn hàm. Khám tổng quát cho thấy bệnh nhân có một mô nha chu lành mạnh và các răng sâu có thể phục hồi được. Người nha sĩ sẽ xử lý cách nào đúng nhất cho trường bệnh nhân không quan tâm đến việc giữ lại những răng không có biểu hiện bệnh lý này?

Sự tôn trọng quyền tự quyết và làm theo của bệnh nhân được đánh giá và nhận định như đi ngược lại bổn phận của bác sĩ nha khoa trong việc cung cấp các dịch vụ có chất lượng nhất. Sau khi vạch ra toàn bộ các ảnh hưởng lâu dài của việc mất răng toàn hàm, cũng như giá thành và lợi ích của việc giữ gìn răng, sự đánh giá mức mức độ hợp tác của bệnh nhân là điều quan trọng nhất. Giữ gìn răng chỉ để sau này bị thất bại, với tình trạng răng hư nát do bệnh nhân không quan tâm và bệnh nhân không quyết tâm bảo vệ sức khỏe răng miệng tốt sẽ là một yếu tố cần được cân nhắc cẩn thậnn trước khi chọn lựa phương pháp điều trị.

2. Một bệnh nhân từ chối chụp X-Quang kiểm tra răng của mình. Phải làm thế nào?

Bác sĩ nha khoa chỉ trông cậy vào sự ưng thuận tự giác của bẹnh nhân về các rủi ro và lợi ích của việc khám không đầy đủ và hậu quả có thể có của quyết định này. Sự tôn trọng quyền lựa chọn của bệnh nhân chiếm ưu thế ( khái niệm tính độc lập ), ngay cả khi tôn trọng này dẫn đến tình trạng người nha sĩ bắt buộc không được can thiệp vào sự lựa chọn của bệnh nhân.

3. Một thiếu niên có một sang thương được ghi rõ là do các bệnh nhân truyền nhiễm qua đường tình dục, yêu cầu không được cho ai biết kể cà phụ huynh của cậu ta. Căn bản đạo lý được nhận định như thế nào?

Quyền tự quyết và tôn trọng đời tư của bệnh nhân lại không quan trọng bằng đạo luật bảo vệ sức khỏe chung. Bác sĩ được yêu cầu  

4. Một bệnh nhân yêu cầu thay toàn bộ các chất trám amalgam. Đây có phải là một vấn đề đạo đức hay không?

Việc thay thế các miếng trám amalgam theo yêu cầu không trái với đạo lý. Có thể xem như thiếu thành thật và trái đạo đức, nếu nha sĩ hứa hẹn sức khỏe chhung của bệnh nhân có thể tốt hơn, hoặc bệnh nhân sẽ thoát được những độc tố trong cơ thể nếu thay thế các chất trám amalgam này. Việc làm được xem là phi đạo đức khi ta qui cho bất kỳ bệnh trạng nào đều do sử dụng amalgam. Bởi vì không có bằng chứng nào chứng tỏ sự liên hệ nhân quả giữa bệnh tật và việc sử dụng amalgam cũng không giúp đỡ phục hồi điều trị bất kỳ một bệnh trạng nào của cơ thể cả.

6. Bác sĩ nha khoa có quyền từ chối điều trị cho một bệnh nhân nào không?

Là phi đạo đức kh bác sĩ nha khoa từ chối điều trị cho bệnh nhân ví lý do chủng tộc, tín ngưỡng, màu da, giới tính hoặc do nguồn gốc quốc gia hay do bệnh nhân đã bị AIDS hoặc nhiễm HIV.

Bác sĩ nha khoa phải quyết định điều trị và chuyển bệnh trên cơ sở giống như đối với bất kỳ bệnh nhân nào. Quyết định này chỉ nên đặt trên cơ sở một nha sĩ có nhu cầu chuyển bệnh nhân đến một đồng nghiệp khác với tay nghề, kiến thức, dụng cụ hoặc kinh nghiệm phục vụ tốt hơn cho sức khỏe của bệnh nhân.

7. Bác sĩ nha khoa có thể thông báo thông tin về một bệnh nhân nhiễm HIV cho bác sĩ nha khoa khác khi chuyển bệnh hay không?

Điều luật về sự bảo vệ bí mật hồ sơ của bệnh nhân, và đặt biệt đối với trường hợp bệnh nhiễm HIV dương tính không thống nhất trong các tiểu bang. Đôi khi, việc cung cấp thông tin mà không kèm theo bản cho phép viết tay của bệnh nhân có thể bị cấm. Như một qui ước, bác sĩ nha khoa nên cố gắng động viên bệnh nhân viết giấy cho phép trước khi thông tin cho một bác sĩ nha khoa kháclúc chuyển bệnh.

8. Một bác sĩ nha khoa có thể tính thù lao khác nhau tùy theo bệnh không?

Có thể được xem như trái đạo lý khi người bác sĩ nha khoa tăng thù lao chỉ vì bệnh nhân có bảo hiểm tốt hơn. Tuy nhiên thù lao có tăng hoặc giảm tùy theo kế hoạch điều trị và tình trạng bệnh lý của bệnh nhân, mà không liên quan đến hình thức thanh toán.

9. Tiêu chuẩn nào quy định việc quảng cáo của bác sĩ nha khoa?

Quảng cáo có thể được cho phép khi những thông tin trung thực và không dẫn đến hiểu nhầm. Được xem là vi phạm hiện hành trong trường hợp một bác sĩ nha khoa can thiệp vào các chuyên khoa khác hay người đó đưa ra những chức vụ không có cơ sở trên bằng cấp chính thức, hay dựa trên những bằng cấp nằm ngoài lĩnh vực y khoa, để nâng cao uy tính cá nhân, hoặc dùng yếu tố "điều trị bảo đảm không gây bệnh HIV"để lôi cuốn bệnh nhân mà không truyền đạt đầy đủ những thông tin làm sáng tỏ những bằng chứng khoa học của lập luận này.

10. Ai là người có trách nhiệm trong việc thực hiện sự phòng bệnh duy trì?

Chính bệnh nhân là người có trách nhiệm về việc điều trị dự phòng của chính mình. Nha sĩ chỉ là người có trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin và biện pháp chăm sóc ( nghĩa là nhắc nhở và điều trị dự phòng), nhưng cuối cùng bệnh nhân phải chịu trach nhiệm nhiều nhất trong việc duy trì sức khỏe răng miệng của họ.

11. Người nha sĩ có thể chấp nhận lấy tiền thù lao toàn bộ từ một công ty bảo hiểm nha khoa như một chi phí đầy đủ cho việc chữa trị và không yêu cầu phần chi trả của bệnh nhân không?

Làm như vậy được xem như " làm hóa đơn quá giá" và từ đó việc thu tiền chỉ tập trung vào cơ quan thứ ba, việc nha sĩ không tiết lộ toàn bộ chi phí thật sự cho công ty bảo hiểm biết là điều trái phép.

12. Thế nào là " làm hóa đơn quá giá" ?

"Làm hóa đơn quá giá " là khai giá cao hơn là chi phí thật sự. Ví dụ: trường hợp bệnh nhân chi trả một giá và nha sĩ lập hóa đơn cao hơn công ty bảo hiểm để tránh cho bệnh nhân không phải trả phần của mình.

13. Đổi ngày điều trị thực tế trên tờ khai bảo hiểm để cho bệnh nhân được bồi thường trong trường hợp đáng lẽ người đó không có quyền hưởng phúc lợi nha khoa thì có đúng không?

Việc khai sớm hơn ngày điều trị thực sự ( có nghĩa là ngày điều trị bệnh nhân không nằn trong khoảng thời gian bảo hiểm có hiệu lực) được xem như một việc làm trái phép, khai báo không trung thực đối với cơ quan thanh toán thứ ba..

KIỂM SOÁT LÂY NHIỄM

KIỂM SOÁT LÂY NHIỄM

1. Sự khác nhau giữa kiểm soát nhiễm trùng và kiểm soát lây nhiễm là gì?

Kiểm soát nhiễm trùng là bao gồm tất cả những chiến lược và quá trình để ngăn chặn sự lan rộng của nhiễm trùng, nghĩa là sự lây nhiễm của bệnh. Thuật ngữ mới, " kiểm soát lây nhiễm" là thực hiện việc ngăn chặn không cho sự lây nhiễm xảy ra.

2. Những yêu cầu gì cần có trong việc phát thảo kế hoạch kiểm soát lây nhiệm?

Phải bao gồm 3 yếu tố sau đây:

1. Xác định việc lây nhiễm trong nhân viên để phát hiện ra những nhân viên có nguy cơ.

2. Kế hoạch thực hiện và sự thảo luận về những phương pháp đặc biệt để áp dụng cho những yêu cầu đó theo tiêu chuẩn hiện hành.

3. Phương pháp đánh giá và quản lý một sự cố lây nhiễm.

3. Mỗi bao lâu kế hoạch kiểm soát lây nhiễm đã phác thảo phải được xem xét lại?

Tiêu chuẩn bệnh sinh qua đường máu của Tổ Chức Sức Khỏe và An Toàn Lao Động ( the Occupational Safely and Health Administration = OSHA) yêu cầu phải xem xét lại hàng năm cho mỗi kế hoạch kiểm soát lây nhiễm. Kế hoạch cũng phải được xem xét lại và cập nhật hóa nếu cần thiết phải có những thay đổi về kiến thức, về kỹ năng thực hành hoặc yếu tố cá nhân có thể ảnh hưởng đến vấn đề lây nhiễm nghề nghiệp

4. Sự cố lây nhiễm là gì?

OSHA đã định nghĩa vấn đề này, sự cố lây nhiễm là bất kỳ những khả năng có thể được dự kiến trước một cách hợp lý giữa mắt, da, màng nhầy , hoặc những cơ quan ngoài đường tiêu hóa khi tiếp xúc với máu hoặc những chất dịch nhiêm khuẩn tiềm ẩn khác trong quá trình thực hiện bổn phận của họ. Những thuật ngữ thông dụng hơn cho rằng một sự cố lây nhiễm là một tình huống xảy ra đưa đến một người có nguy cơ tiếp xúc / chấn thương do chất hóa học hoặc là y sinh học trong khi hành nghề.

5. Phải bao gồm những gì trong thũ thuật đanh giá một sự cố lây nhiễm?

1. Các thiết bị kiểm soát lây nhiễm và thao tác lâm sàng nào đang được thực hiện vào thời điểm xảy ra sự cố.

2. Phương tiện bảo vệ nhân viên gì được sử dụng vào thời điểm xảy ra sự cố

3. Chính sách gì cũng được triển khai vào thời điểm xảy ra sự cố.

6. Định nghĩa của OSHA về một " cá thể mang mầm bệnh" có liên quan như thế nào với một sự cố lây nhiễm ?

Tiêu chuẩn xác định" cá thể mầm bệnh" cũng như bất kỳ cá thể nào đang sống hoặc đã chết mà trong máu của họ hoặc những vật nhiễm trùng tiềm ẩn khác có thể là nguồn gây nhiễm nghề nghiệp đến các cá thể khác.

7. Những sinh viên có được hưởng những tiêu chuẩn của OSHA hay không?

Theo hợp đồng với OSHA năm 1970, pháp quyền của OSHA có giá trị với nhân viên chứ không bao gồm cả những sinh viên nếu họ không được xem như những nhân viên. Dù không xét đến địa vị của nhân viên , thì hầu hết các điều khoản về tiêu chuẩn bệnh sinh qua đường máu của OSHA được xem là chuẩn mực về những biện pháp thực hành kiểm soát lây nhiễm/nhiễm trùng.

8. Làm thế nào để bạn xác định ai là người có nguy cơ lây nhiễm?

Việc đánh giá nguy cơ bắt đầu bằng việc đánh giá các công việc mà người dân viên thường xuyên làm, hoặc thỉnh thoảng làm, hoặc chưa được làm bao giờ. Nếu bất kỳ một công việc nào đó dẫn đến việc tiếp xúc với máu hoặc những chất dịch có tiềm năng nhiễm khuẩn khác, hoặc nếu một người, thậm chí chỉ một lần được xem như người có nguy cơ lây nhiễm va họ phải học cách để kiểm soát hoặc giới hạn nguy cơ này.

9. Người thư ký văn có thể giúp đỡ một số công việc trong lâm sàng hay không? 

Chỉ khi nào người đó được huấn luyện cách thức làm việc với một thái độ nhằm làm giảm khả năng bị lây nhiễm của họ và họ hiểu biết được nguy cơ này.

10. Thiết bị kiểm soát lây nhiễm là gì?

Một thiết bị được tạo ra từ kỹ thuật công nghệ tiên tiến mà nó cách ly hoặc lấy đi nguy cơ lây nhiễm ra khỏi môi trường lây nhiễm, từ đó làm giảm nguy cơ của một người đối với biến cố lây nhiễm, thì được gọi là thiết bị kiểm soát lây nhiễm.

11. Bạn có thể cho một vài ví dụ về loại thiết bị kiểm soát lây nhiễm trên hay không?

Dụng cụ đậy lại kim là một thiết bị kiểm soát lây nhiễm, như là hộp chứa để cách ly những dụng cụ bén nhọn, những dây kẽm, thủy tinh. Đế cao su dùng trong thủ thuật nha khoa chắc chắn làm giảm đi việc phóng thích các chất dịch dơ trong không khí, và vì vậy làm giảm đi số lượng chất dịch bị nhiễm khuẩ đối với một người có thể bị lâ nhiễm.

12. Vật chứa những công cụ bén nhọn nên đặt ở đâu?

Phải được đặt gần nơi mà nó được sử dụng. Để tăng hiệu quả đáng kể trong việc làm giảm nguy cơ lây nhiễm liên quan đến những dụng cụ sắc nhọn không thể dừng lại, vật chứa phải được đặt gần nơi mà những dụng cụ bén được sử dụng chứ không được đặt ở nơi riêng rẽ bắt buột ta phải đến đó hoặc gây thêm tác động phụ dùng đến tay.

13. Dụng cụ đậy nắp kim gì là có thể chấp nhận được?

Nếu cần đặt gần nơi mà nó được sử dụng bằng những dụng cụ cơ học hoặc sử dụng kỹ thuật một tay để đậy, " kỹ thuật xúc", và phải chắc chắn rằng những đầu kim không bao giờ tiếp xúc trực tiếp với tay.

14. Găng tay có bảo vệ được nhựng lay nhiễm do vật bén nhọn hay không?

Găng chỉ giới hạn mức độ lây nhiễm. Những thao tác cơ học qua việc sử dụng găng tay có thể làm giảm đi một lượng vi khuẩn. Tuy vậy găng tay sẽ không ngăn chặn sự đâm thủng của những vật bén nhọn.

15. Nếu tôi bị đứt tay trong khi làm việc trên bệnh nhân tôi có thể gọi Bác sĩ điều trị riêng cho bệnh nhân đó để hỏi về bệnh sử y khoa của họ hay không?

Trong hầu hết các tiểu bang, bạn không thể làm như vậy. Việc gọi điện thoại mà không có sự chấp nhận từ phía bệnh nhân thì có thể bạn đã vi phạm đến bí mật y khoa của bệnh nhân mình. Bạn có thể thảo luận tình trạng đó với bệnh nhân, nhưng dù sao đi nữa bạn phải đi càng sớm càng tốt bởi một bác sĩ hoặc nhân viên y tế thích hợp.

16. Sự hiện diện của những hạt bụi trong không khí là gì và làm thế nào để giảm nó ?

Sự hiện diện của những hạt bụi trong không khí là một quá trình mà bằng cách đó sự lựa chọn lọc những phân tử được sinh ra một cách nhân tạo bị treo lơ lửng trong không khí và có khả năng gây ra nhiễm trùng qua đường hô hấp. Kích thước phân tử thật sự của một hạt bụi là dưới 50mm theo đường kính. Theo định nghĩa tổng quát về kiểm soát lây nhiễm thì những hạt bụi này là một chất lây nhiễm sinh học mà nó tồn tại ở dạng đặc hoặc dạng lỏng mà ở không khí trong một khoảng thời gian dài.

17. Kiểm soát thao tác làm việc là gì? Và kiểm soát này khác với thiết bị kiểm soát lây nhiễm như thế nào?

Kiểm soát thao tác làm việc được quy định bời hành vi thay vì bởi kỹ thuật như là những thiết bị kiểm soát lây nhiễm. Đơn giản hơn, kiểm soát lây nhiễm trong thao tác làm việc là cung cách đối với nhiệm vụ đã được thực hiện và các phương tiện để làm thay đổi cung cách nhằm làm nhiễm nguy cơ gây lây nhiễm. Ví dụ như, làm thế nào để đậylại kim, là thế nào để bạn sử dụng dụng cụ đó hay không. Có thể là những điều đơn giản như làm thế nào để rửa tay mình để tránh lây nhiễm, đó là hành động kiểm soát lây nhiễm trong thao tác làm việc.

18. Kiểm soát lây nhiễm trong thao tác làm việc tôt nhất ở giai đoạn tẩy rửa dụng cụ là gì?

Có lẽ máy rửa dụng cụ bằng siêu âm là kỹ thuật tốt nhất để rửa dụng cụ mà nó có khả năng làm giảm các sng chấn do dụng cụ bén nhọn gây ra . Nếu không thể có máy siêu âm này, thì việc kiểm soát thao tác làm việc là phải rửa lần lượt từng một hoặc hai dụng cụ , giữ dụng cụ thấp dưới vòi nước đang chảy và cọ rửa chúng bằng một bàn chải có cán dài.

19. Một chất rửa tay thích hợp nên được chế tạo như thế nào?

Tối thiểu nó phải:

- Có khả năng giết hầu hết vi khuẩn và virus

- Tiếp tục giết vi khuẩn và virus, nghĩa là nó phải có một hiệu quả kháng khuẩn kéo dài

- Được người ta đổ ra dùng mà không có nguy cơ gây lây nhiễm chéo.

20. Mục đích của việc xả nước là gì ?

Những đầu phun nước nên được xã liên tục ít nhất là 60 giây giữa các bệnh nhân và ít nhất 3 phút trước khi bắt đầu một ngày làm việc. Quy trình này không bỏ tất cả sự lây nhiễm. Để tăng cường loại bỏ sự lây nhiễm đòi hỏi phải có một hệ thống lọc nước đặc biệt, một nguồn nước vô trùng, hoặc một quá trình khử nhiễm hóa học trong hệ thống nước máy. Xả nước là biện pháp cơ học làm giảm đi sự lây nhiễm của vi khuẩn từ những màn sinh học này là một khối vi sinh vật mà nó tạo thành một khuôn bên trong các thành của ống xịt nước. Bởi vì nước chảy xuyên qua khuôn này, làm cho một vài vi khuẩn có thể phóng thích và trong miệng của bệnh nhân. Thí dụ như: Actinomyces, Staphylococus, Legionella, Pseudomonas, Streptococus, và những vi khuẩn khác.

21. Những biện pháp gì sẽ làm giảm nguy cơ lây nhiễm chéo qua hồ sơ bệnh án nha khoa?

Nguy cơ lây nhiễm chéo có thể hạ thấp, nếu hồ sơ bệnh án không thể mang vào trong phòng điều trị. Tuy nhiên, nếu muốn ghi bệnh án trong khi điều trị thì phải không được cầm bằng tay để ghi khi đang còn mang găng tay. Dù vậy, người ta có thể mang thêm một găng nữa trùm kín đầu găng lăm sàng để cầm bệnh án (chú ý không cho mặt ngoài của găng này bị nhiễm khuẩn), hoặc bệnh án có thể được bao lại để tránh lây nhiễm.

LỜI TỰA

Tập sách này được viết bởi những người thích dạy cho những người thích học. Hình thức của quyển sách dưới dạng câu hỏi và câu trả lời ngắn nhằm chủ đích cung cấp cho người đọc những kiến thức giống như những " hạt trai" mà người giảng viên luôn mong muốn đưa đến cho học trò của mình và chính người học trò cũng mong muốn được nghe.

Hình thức này cho phép chúng tôi được ít trịnh trọng hơn đối với một quyển sách giáo khoa. Do đó, rãi rác trong suốt tập sách, độc giả sẽ có dịp nhận thấy một số điểm dí dỏm. Mục đích của chúng tôi nhằm cống hiến cho người đọc một tập tài liệu mà độc giả cảm thấy thích thú và hào hứng khi đọc.

Quyển sách này không nhằm thay thế các quyển sách giáo khoa có giá trị khác trong lãnh vực nha. Và chúng tôi cũng mong rằng bạn dọc sẽ tiếp tục tra cứu thêm về những đề tài mà bạn thấy lý thú. Tuy rằng những câu trả lời ngắn có công dụng trình bày thông tin mốt cách súc tích nhưng dạng này không cho phép chúng ta, mở rộng vấn đề trên phương diện kiến thức căn bản cũng như suy luận. Chúng tôi cố gắng mở rộng  các  đề tài bằng cách  đưa nhiều câu hỏi chi tiết hơn để mong đáp ứng được nhu cầu học hỏi của các bạn sinh viên, các bác sĩ nội trú cũng như các đồng nghiệp hành nghề tư nhân.

Thời gian biên soan tập sách này là một cơ hội thú vị cho phép tôi được làm việc chung với một số bạn đồng nghiệp đã đóng góp cho nội dung các bài việt. Tôi xin cám ơn Mike Bokulich đã công khởi động dự án này. Cuối cùng, tôi cũng rất biết ơn cô Linda Belfus, vừa là biện tập và nhà xuất bản, đã hỗ trợ một cách ưu ái và kiên nhẫn cho tập sách được ra mắt quí độc giả.

                                                                                           Stepen T.Sonis, M.M.D.,D.M.Sc

                                                                                           Boston, Massachusetts